Friday, September 6, 2013

සිරිපා මඟුල් ලකුණු

බුදුරජාණන් වහන්සේ සිරි පාදයේ මංගල ලකුණු දෙසිය සොළසක් පිහිටා තිබුණ බව බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ සඳහන් වෙයි. පුරාණ තුන් සරණය කවි පොතෙහි එය මෙසේ දැක්වෙයි.
දෙසියක් සොළසකි සිරි පා ලකුණේ
රසයක් වෙන ඇසුවොත් ගුණ වරුණේ
වසයක් පද පව් සත හට අගුණේ
දසයක් ගුණ වද බණ තුන් සරණේ


පුද්ගලයෙකුගේ හස්ත හා පාද රේඛා දෙස බලා ගතු ලක්ශණ කීමත් එක්තරා විද්‍යාවකි. ලෝකයේ පහල වූ ශ්‍රේෂ්ඨ පුද්ගලයන්ගේ එසේ වූ විශේෂ සලකුණු විය. ඉන් ප්‍රධාන තැනක් බුදුන්වහන්සේ ගන්නේය. සාහිත්‍යකරුවන් විසින් බුදු සිරිපතුල වර්ණනා කිරීමේදී අතිශෝක්ති යොදන්නට ඇති උවද සමුද්‍රිකා, කපාල විද්‍යාවන්ට අනුව සිරිපතුලේ මෙම ලකුණු නැති වූවායැයි කීමට නොහැක.

සිංහල අට්ඨකතාවේද සිරි පා මංගල ලකුණු දෙසිය සොළසක් ගැන කියැ වේ.


1) ස්වස්තිකය
2) ශ්වේතොත්ඵල
3) රක්තොත්පල
4) ශ්වේතපද්ම
5)රක්ත පද්ම
6)පුර්ණ පාත්‍ර
7)පුර්ණ ගටය
8)නීලෝඵල
9)නදවට
10)පුන්කලස
11)වල්විදුනා
12)සොවැති
13)සිරිවස
14)පිල්කලජ
15)අවතංස
16)නළල්පට
17)හිමාලවනය
18)මගුල් තොරණ
19)මිණි තොරණ
20)මගුල් කඩුව
21) ප්‍රාසාදය
22) කෙලාස කූටය
23) ශ්‍රවේතඡත්‍ර
24) සේ‍සත
25) ස්වර්ණ වාල විජිනි
26) තරාදිය
27) භද්‍රපිඨ
28) චාමර
29) ජම්බුද්දීප
30) පුර්ව විදේහ දිවයින
31) පශ්චිම දිවයින
32) උතුරු කුරු දිවයින
33) කිරි මුහුද
34) යුගන්ධර පර්වතය
35) සප්ත මහා සීදන්ත සාගරය-1
36) ඊශ්වර පර්වතය
37) සප්ත මහා සීදන්ත සාගරය-2
38) කුරවික පර්වතය
39) සප්ත මහා සීදන්ත සාගරය-3,
40) සුදර්ශන පර්වතය
41) සප්ත මහාසීදන්ත සාගරය-4
42) නෙමින්දර පර්වතය
43) සප්ත මහා සීදන්ත සාගරය-5
44) විනතක පර්වතය
45) සප්ත මහා සීදන්ත සාගරය-6
46) අශ්ව කර්ණ පර්වතය
47) සප්ත මහා සීදන්ත සාගරය
48) සුර්ය මණ්ඩලය
49) චන්ද්‍ර මණ්ඩලය
50) සුංසුමාර රාජයා
51) ධජ
52) ස්වර්ණ මත්ස්‍ය යුගල
53) පතාක
54)වඩමං
55) චක්‍රා යුධය
56) දක්ෂිණ වෘත ස්වේත සංඛ්‍ය
57) සපිරි වාර සප්ත රත්නයන්
58) ,59),60),61),62),63),64),65) චාතුර් මුඛ ස්වර්ණ නෞකා
66) කිම් පුර්ෂයා
67) කින්නරාංගනාව
68) චක්‍රවර්ති රාජයෝ
69) ස්වර්ණ හංස රාජයෝ
70) කුරවික රාජයා
71) ගරුඪ රාජයා
72) මයුර රාජයා
73) වාසුඛී නාග රාජයා
74) ස්වර්ණ මඛර රාජයා
75) සිංහ රාජයා
76) වෘෂභ රාජයා
77) ව්‍යාඝ්‍ර රාජයා
78) වලාහක අශ්ව රාජයා
79) ඓරාවන නම් හස්ති රාජයා
80) අනවතප්ත විල
81) ජද්දන්ත විල
82) කර්ණ මුණඩ විල
83) රථාකාර විල
84) සිංහ ප්‍රතාප විල
85) මන්දාකිණි විල
86) කුණාල විල
87) චාතුර් මහා රාජික දෙව්ලොව
88) තව්තිසා දෙව්ලොව
89) යාම දෙව්ලොව
90) තුසිත දෙව්ලොව
91) නිර්මානරති දෙව්ලොව
92) පරනිර්මිත වසවර්ති දෙව්ලොව
93) රූපාවචර බ්‍රහ්මෂද්‍ය නම් බඹලොව
94) බ්‍රහ්ම පුරෝහිත නම් බඹලොව
95) මහා බ්‍රහ්ම නම් බඹලොව
96) පරිත්තාභ නම් බඹලොව
97) අප්‍රමාණාභ නම් බඹලොව
98) ආභස්වර නම් බඹලොව
99) පරිත්ත ශුභ නම් බඹ ලොව
100) අප්‍රමාණ ශුභ නම් බඹලොව
101) ශුහකීනි නම් බඹලොව
102) වෙහප්පල නම් බඹලොව
103) අසඤ්ඤ සත්ත බඹලොව
104) අවිහ නම් බඹලොව
105) අතප්ප නම් බඹලොව
106) සුදස්ස නම් බඹලොව
107) සුදස්සී නම් බඹලොව
108) අකනිෂ්ඨක නම් බඹලොව''


මේ ආදී වශයෙන් සිරිපතුලේ ලක්ෂණ දෙක බැගින් ලක්ෂණ 108ක් වේ.




බුදුන්වහන්සේ ජීවමාන කාලයේ සිටම සිරිපතුල් වන්දනාව හෙළදිව පැවති අතර මගුල් ලකුණු වලින් යුත් සිරිපතුල් බුදුන්වහන්සේ වෙනුවෙන් නිර්මාණය විය. බුදුන්වහන්සේ ධර්ම දේශනා අතර තුර පාදයන් තබා ගැනීමට සිරිපතුල් පුවරු නිර්මාණය වී තිබූ අතර ඒවාද අදත් වන්දනාවට පාත්‍ර වෙයි.
                                  
නමුත් නොදැනුවත්කම නිසා ඇතැම් සිරිපතුල් පුවරු අදවන විට විනාශ වෙමින් පවතින බවද මතක් කල යුතුය.

3 comments:

  1. Neelagiri veherada mewani siri pathulak thibe.. wenath rahathunge pathulda thibe.. Arakshawak nomatha..

    ReplyDelete
    Replies
    1. ඔබේ ලිපි කියවනවා නිතරම​, අගය කරනවා, මේක නම් ලිපියට අදාල දෙයක් නෙමේ.

      මේ site එකට ගිහින් බලන්න​. මෙහෙත් තියෙන්නෙ England වල තියන පුස්කොල පොත් ටිකද​? වෙද පොතුත් තියනව වගෙ. .

      http://www.azarchivesonline.org/xtf/view?docId=ead/asu/guardian.xml;query=ceylon%20manuscripts;brand=default

      Delete
  2. Ah sorry..වැරදියට post වුනෙ. ඒ නිසා ආයෙත් ලියනව​. මෙ site ගිහින් බලන්න​.

    http://www.azarchivesonline.org/xtf/view?docId=ead/asu/guardian.xml;query=ceylon%20manuscripts;brand=default

    මේකෙ තියෙන්නෙත් England වල තියන පුස්කොල පොත් ද කියලා. මේකෙනුත් උදව්වක් තියෙයි ද බලන්න නිකමට..

    ReplyDelete